PRZYWILEJ lokacyjny miasta Koniecpola z 1443 roku

Przywilej

lokacyjny miasta Koniecpola

Przywilej z kopii łacińskiej na język polski przetłumaczyli: ks. Jan Ożóg SJ z Krakowa i Tadeusz Mączyński z Koniecpola w lipcu 1989 roku.

W imię Pana. Amen. Na wieczną rzeczy pamiątkę.
My, Władysław, z Bożej łaski król Polski, Węgier, Dalmacji, Kroacji, Serbii, Rusi, Słoweni itd... Wielki książe Ziemi Krakowskiej, Sandomierskiej, Sieradzkiej, Łęczyckiej, Kujawskiej i Litewskiej. Pan oraz dziedzic Pomorza, Prus itd.

Na podstawie niniejszego pisma oświadczamy wszystkim, których to dotyczy, a którzy z pismem niniejszym się zapoznają teraz lub w przyszłości, że łaskawie nakłonieni szczególnymi prośbami Jaśnie Oświeconego Przedbora z Koniecpola, kasztelana sandomierskiego i starosty przemyskiego, którego szczerze miłujemy, a także chcąc właściwie wyrównać odpowiednimi nagrodami inne jego zasługi, jakie oddał Naszemu majestatowi, na mocy niniejszego przywileju w pełni zezwalamy. aby w posiadłości swojej zwanej KONIECPOL albo Stołudza¹, a znajdującej się w Ziemi Sieradzkiej, wzniósł, uczynił i lokował miasto i zwał je tym mianem.

Zgadzamy się też, by poszczególni ludzie, którzy w tym mieście mieszkają lub chcą w nim mieszkać, korzystali z radością ze wszystkich praw, przywilejów, wolności i immunitetów², jakimi się cieszą poszczególne inne miasta. Przenosimy też na wieczne czasy to miasto z prawa polskiego, ruskiego lub jakiegokolwiek innego na prawo niemieckie, zwane średzkim. Usuwamy zatem z niego wszelkie prawa polskie, ruskie lub jakiekolwiek inne, a także sposoby postępowania i zwyczaje, które się najczęściej kłócą z prawem niemieckim.

Ponadto wynajmujemy, uwalniamy i na zawsze oswobodzamy wszystkich obywateli i pojedynczych mieszkańców wspomnianego miasta spod wszelkiej jurysdykcji i władzy naszych wojewodów, kasztelanów, burmistrzów, sędziów, podsędków i pozostałych rządców oraz podległych im urzędników, także przed nimi ani przed żadnym z nich nie bedą odpowiadać w sprawach małych lub wielkich, na przykład o kradzież, podpalenie, zabójstwo, okaleczenie lub o jakieś inne wielkie występki - jeżeli o to toczyłby się proces - ani też o nie poniosą żadnej kary, gdyż obywatele i mieszkańcy wspomnianego miasta mają odpowiadać tylko przed swoim wójtem³ za wszystko, o co są oskarżeni, a wójt przed swoim panem. Natomiast w sprawach kryminalnych przyznajemy aktualnie urzędującemu wójtowi prawo przeprowadzania procesów sądowych, wydawania wyroków, karania i potępiania tak, jak tego domaga się prawo niemieckie w punktach, warunkach, artykułach i zastrzeżeniach końcowych

Żeby zaś samo miasto tym swobodniej mogło się napełniać wieloma ludźmi i łatwiejszym cieszyć się życiem, zarządzamy raz na zawsze, aby każdego tygodnia w niedzielę odbywały się targi⁴. Stanowimy ponadto raz na zawsze, by w nim urządzano targi roczne: pierwsze w dniu Zielonych Świąt i dwa dni bezpośrednio po nich następujące, drugie zaś w dniu św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty⁵ i dwa dni bezpośrednio po tym dniu następujące.

Postanawiamy też, aby ludzie jakiegokolwiek stanu, stopnia, warunków materialnych lub stanowiska, którzy do wspomnianego miasta przybywają będę w swoich sprawach bez względu na to, jakie one będą, by sprzedawać, kupić lub rzecz za rzecz wymienić, w czasie podróży do miasta i powrotu z niego, cieszyli się Naszym zapewnieniem bezpieczeństwa, o czym świadczą pieczęcie Naszego Majestatu dołączone do tego przywileju.

Wydano w Budzie w sobotę nazajutrz po dniu Świętych Młodzianków, roku Pańskiego tysiąc czterysta czterdziestego trzeciego⁶, w obecności wielebnych Ojców i Jaśnie Oświeconych Szymona Rozgonyi - biskupa Egeru, Piotra - biskupa Csanadu, Wawrzyńca z Hederveri - palatyna Królestwa Węgierskiego, Wawrzyńca Zaremby z Kalinowej - kasztelana sieradzkiego, Krzesława z Kurozwęk - kasztelana wiślickiego, mikołaja ze Ściborzyc - kasztelana inowrocławskiego i Michała z Broniszewic - podkomorzego krakowskiego, a także wielu innych wiernych Nam zasługujących na wiarę świadków niniejszego pisma.

Przekazano za pośrednictwem Jaśnie Oświeconych Jana z Koniecpola - kanclerza królestwa Polskiego i Piotra za Szczekocin - podkanclerza Królestwa Polskiego, Nam szczerze umiłowanych.

Sprawozdanie Jaśnie Oświeconego
Piotra ze Szczekocin - vicekanclerza
Królestwa Polskiego.

Uwagi:
1. Stołudza /Holudza/ - jest to nazwa brodu przez Pilicę na drodze wiodącej z Koniecpola /Starego/ i Lelowa do Chrząstowa.
2. Immunitet - uwolnienie od obciążeń na rzecz panującego.
3. Wójt - osoba stojąca na czele władz miejskich lub gminnych. Jego stosunek do właściciela miasta kształtował się na zasadzie lenna.
4. Król Zygmunt August na prośbę braci Mikołaja i Stanisława Przedborów z Koniecpola, przywilejem z 29 czerwca 1559 roku zamienił dzień targowy z niedzieli na czwartek i dodał jeszcze 4 roczne jarmarki oraz pozwolił Miastu na pobieranie opłat mostowych na Pilicy od ludzi obcych.
5. Dzień św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty przypada na 21 września. W owym czasie rejon Koniecpola należał do parafii chrząstowskiej, gdzie kościół był pod wezwaniem świętych apostołów Mateusza i Macieja.
6. Przywilej został wydany w Budapeszcie 29 grudnia 1443 roku.

Przywilej z kopii łacińskiej na język polski przetłumaczyli: ks. Jan Ożóg SJ z Krakowa i Tadeusz Mączyński z Koniecpola w lipcu 1989 roku.